هزینه یابی و بودجه بندی در نگهداری و تعمیرات - قسمت سوم

هزینه یابی و بودجه بندی در نگهداری و تعمیرات

در ادامه مطالب دو قسمت قبل، در اين قسمت به مبحث بودجه بندی در نگهداري و تعميرات مي پردازيم.

قسمت سوم :

بودجه

جدولي كه در زير مشاهده مي شود نشان دهنده يك فرم خلاصه بودجه است كه در آن انواع مهارتهاي مختلف آمده است.جمع دستمزد براي هر مهارت از ضريب نرخ (دستمزد) تعيين شده براي هر كارگر ماهر در تعداد مورد نياز از آن مهارت خاص بدست مي آيد.ارقام مربوط به مهارتهاي مختلف با هم جمع شده و به مجموع حاصل، درصدي به خاطر اضافه كاري مجاز افزوده مي گردد.

ارقام مربوط به مواد، آن دسته از مواد را كه بطور مستقيم يا غير مستقيم قابل تبديل به كدهاي هزينه هستند را در بر مي گيرد.براي مثال لازم نيست براي تك تك مواد پاك كننده و اقلام كوچك، كد انتخاب نموده و مصرف آنها هزينه يابي شود.

"ساير هزينه ها" در واقع همان "هزينه هاي سربار (اشاره شده در قسمت دوم)" است كه هزينه هاي اداري، نگهداري و تعميرات ساختمان ها و محوطه، استهلاك، ابزار مخصوص نگهداري و تعميرات و غيره را شامل مي شود.

جمع موارد بالا، كل مخارج بخش نگهداري و تعميرات را كه شامل هزينه هاي نيروي انساني، مواد و هزينه سربار است را به دست مي دهد. به اين جمع ، خلاصه اقلام ديگري از قبيل خدمات قراردادي، پروژه هاي مخصوص و هزينه هاي فوق العاده افزوده مي شود.

نمونه اي از برگ خلاصه بودجه نگهداري و تعميرات

بودجه نگهداري	تعداد	نرخ	ريال
(1)  دستمزد     سرپرست ها                           تكنسين هاي مكانيك                           تكنسين هاي برق                           ابزار ساز                           روانكارها                           غيره
جمع اضافه كاري مجاز  15%
(2) مواد              مستقيم                         غير مستقيم
جمع
(3) ساير هزينه ها    اداري                             نگهداري ساختمانها                             استهلاك                             كرايه و ماليات                             خدمات سوخت                             بيمه                             ساير هزينه ها
جمع
(4) هزينه هاي افراد قراردادي      هزينه پروژه هاي خاص      هزينه بهبود نگهداري     هزينه اتفاقات غير قابل پيش بيني
جمع
جمع كل

 

هزينه هاي فوق العاده، علاوه بر مخارج پروژه هاي بهبود، شامل درصدي مجاز افزايش هزينه ها در آن دوره مي باشد.بر اساس آمار منتشر شده، نرخ افزايش هزينه هاي نگهداري و تعميرات در انگلستان 8 تا 15 درصد در سال بوده است.

نحوه تخصيص مخارج نگهداري و تعميرات بين موارد يك تا چهار بودجه، با توجه به نوع صنعت و روش حسابداري به كار گرفته شده متفاوت است.در بعضي از صنايع كل هزينه سوخت در حوزه مسؤوليت مديريت نگهداري و تعميرات بوده و جزء بودجه نگهداري و تعميرات به حساب مي آيد.بنابراين ممكن است بودجه به صورت زير تقسيم بندي و نشان داده شود.

- نيروي انساني بخش نگهداري و تعميرات           24%

- مواد مورد نياز بخش نگهداري و تعميرات            39%

- هزينه سوخت                                          26%

- هزينه هاي سربار                                      11%

در بعضي از حالتهاي پيچيده ممكن است هزينه مربوط به ابزار و وسايل توليدي نيز در بودجه نگهداري و تعميرات گنجانده شود.براي نمونه در مثال بالا، استفاده از غلطك هاي جديد در ماشين هاي نورد سبب افزايش در بخش مواد تا 39% گرديده است.

ادامه دارد....

منبع : Maintenance Planning,Control and Documentation by E.N.White

ترجمه : گروه مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی شریف

هزینه یابی و بودجه بندی در نگهداری و تعمیرات

هزینه یابی و بودجه بندی در نگهداری و تعمیرات

 

در قسمت اول در رابطه با بحث هزینه ها در نگهداری و تعمیرات به کد گذاری هزینه ها اشاره کردیم، در این قسمت به تخصیص هزینه ها و محاسبه هزینه های سربار و در قسمت سوم به مساله بودجه  می پردازیم.

قسمت دوم :

تخصیص هزینه ها

هزینه هایی که می توان برای آنها کد در نظر گرفت معمولاً شامل حقوق و دستمزد، هزینه مواد، هزینه سربار، هزینه حمل و نقل و هزینه های متفرقه می شود.این هزینه ها در بخش حسابداری کارخانه بصورت خلاصه تهیه شده که نمونه ای از آن می تواند به شکل زیر باشد.

الف – دستمزدها :

-          ساعات کار مربوط به کدهای مشخص، از روی فرمهای مربوطه و یا کارت های ساعت کار استخراج شده و در لیست کدهای مربوطه وارد می گردد.

-          ساعات کاری که کد مشخصی برای آنها در نظر گرفته نشده، جزو هزینه سربار آورده می شود.

-          مجموع این هزینه ها تحت شماره کدهای اصلی (پروژه های اصلی و ....) جمع بندی و خلاصه می شود تا به کمک آنها مقایسه ای بین هزینه های صرف شده و بودجه تخصیص داده شده انجام داد.

-          مقایسه کل مخارج مربوط به آن دوره با بودجه اختصاص داده شده برای نیروی انسانی و کل بودجه.

به این ترتیب هزینه های کارگری برای کدهای اصلی و فرعی بدست آمده و می توان از آنها برای مقایسه بین هزینه و بودجه بندیهای تخصیص یافته استفاده نمود.

ب- مواد :

-          ورود و خروج مواد در بخش کنترل موجودی در دفتر کل انبار در مقابل کدهای هزینه مربوطه وارد می شود.

-          در بخش حسابداری، هزینه های مربوط به مواد، استخراج شده و در مقابل کدهای هزینه آنها ثبت می شود.

-          خلاصه ای از هزینه های مربوط به مواد در برابر کدهای اصلی و فرعی، جهت بدست آوردن مجموع آنها برای مقایسه با بودجه تعیین شده تهیه می شود.

-          هزینه کل مواد مصرف شده در این دوره با اعتبار از پیش تعیین شده مقایسه می گردد.

بدین ترتیب هزینه های مربوط به نیروی انسانی و مواد که در قسمتهای مختلف به کمک کدهای هزینه نشان داده شده است، محاسبه می شود.

محاسبه هزینه های سربار

هزینه های سربار نگهداری و تعمیرات دو نوع می باشند :

-          هزینه های سربار مربوط به بخش نگهداری و تعمیرات.

-          هزینه های سربار ناشی از بخشهای دیگر.

هزینه های سربار مربوط به بخش نگهداری و تعمیرات می تواند شامل هزینه ی خدمات، حمل و نقل، بیمه و غیره باشد.

هزینه سربار مربوط به بخشهای دیگر مانند هزینه های اداری، هیئت مدیره و پرسنلی باشد.

 منبع : Maintenance Planning,Control and Documentation by E.N.White

ترجمه : گروه مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی شریف

دوره آموزشی طبقه بندی و کدینگ کالا در انبار(MESC) - جلسه سوم

دوره آموزشی طبقه بندی و کدینگ کالا در انبار(MESC)

در جلسات قبل به ذکر دلایل لزوم ایجاد سیستم طبقه بندی و کدینگ کالا و نیز بیان ضرورت آن از زبان یک مدیر پرداختیم.در این جلسه به مباحث زیر خواهیم پرداخت :

-          اصول طبقه بندی

-          تاریخچه طبقه یندی کالا

-          ساختار سیستم طبقه بندی کالا  

جلسه سوم

الف – اصول طبقه بندی به معنی دسته بندی، تقسیم و استاندارد کردن کالاهایی است که دارای وجوه مشترک یا کاربرد مشخصی هستند و در هر روش طبقه بندی، نخستین نکته ای که لازم است همواره مورد توجه قرار گیرد این است که طبقات و گروه های کالا باید به آسانی قابل تشخیص باشد؛ بعلاوه طبقه بندی با توجه به اصل جامع و مانع بودن صورت گیرد؛ یعنی دارای تمام ضروریات و فاقد هرگونه زوائد و اضافات باشد.

ب- تاریخچه طبقه بندی کالا

MESC  ابتدا در سال 1932 بصورت یک شماره هفت رقمی بکار گرفته شد.سپس در سال 1936 بصورت یک شماره هشت رقمی تغییر یافت و از اواسط سال 1946 شماره گذاری دگرگون و به سیستم امروز آن ( شماره ده رقمی) تبدیل گشت.

ج - ساختار سیستم :

در این سیستم برای کلیه اقلام مصرفی و مورد مصرف در آینده یکصد گروه (00 تا 99) پیش بینی شده است.این روش از تشابه ظاهری کالاها و همانطور که اشاره شد در نتیجه سالها تجربه بدست آمده و هر گروه مشتمل بر یکصد گروه فرعی (00 تا 99) و هر گروه فرعی نیز شامل یکصد گروه فرعی دیگر(فرعی از فرعی) می باشد.علاوه بر این می توان به هر یک از ترکیبات این شش رقم اعداد از (000 تا 999 یک عدد سه رقمی) اضافه کرد.لذا با این حساب عملاً تعداد یکهزار میلیون کالای مختلف را می توان با این روش شماره گذاری نمود.

این دوره به همت جناب آقای باورساق مدیر محترم انبارها در شرکت طرح توسعه نیشکر و صنایع جانبی تشکیل گردیده است که از ایشان کمال تشکر را دارم.

هزینه یابی و بودجه بندی در نگهداری و تعمیرات

هزینه یابی و بودجه بندی در نگهداری و تعمیرات

 

قسمت اول

هزینه یابی و برنامه ریزی بودجه برای بخش نگهداری و تعمیرات شامل موارد زیر می شود :

-          جمع آوری اطلاعات در مورد هزینه نیروی انسانی به کار گرفته شده و موارد مصرف شده.

-          تخصیص هزینه ها به موارد مختلف آن.

-          جمع آوری اطلاعات در مورد طرح های توسعه و نیارهای مالی مربوطه و تخصیص بودجه به آنها.

به این ترتیب می توان به وسیله هزینه یابی، نرخ مصرف بودجه در بخش های مختلف را تعیین کرده و میزان انحراف آنها را نسبت به مقادیر از قبل تعیین شده محاسبه نمود.

 

کد گذاری هزینه ها :

اساس کنترل هزینه ها عبارت از تهیه و استفاده از کد گذاری آنها می باشد.به این ترتیب که هزینه مواد مصرف شده و نیروی انسانی بکار گرفته رفته را بر حسب اینکه مربوط به کدام بخش (اداری، تولیدی و ....) و یا مربوط به کدام ماشین و کدام عنوان از عناوین بودجه بندی (بودجه فعالیتهای تولیدی و ...) بوده است، دسته بندی نموده و برای هر یک از این دسته ها یک رقم " کد" انتخاب می گردد.

  بطور مثال دسته بندی کلی از جهت کدگذاری می تواند شامل موارد زیر باشد :

(عناوین اصلی کد های هزینه) :

-          پروژه های بزرگ.

-          نگهداری پیشگیرانه.

-          خدمات کارگاهی.

 دسته بندی جزئی تر را نیز می توان بطور مثال به این صورت نشان داد.

( عناوین فرعی کدهای هزینه) :

-          نگهداری از تاسیسات برقی(خدمات برقی).

-          نگهداری و تعمیرات خط تولیدی خاص.

-          نیروی انسانی موقت.

-          نگهداری و تعمیرات کارگاه "الف" و غیره.

تقسیمات فرعی به منظور تعیین اطلاعات دقیق از روند مصرف بودجه در بخش های مختلف انجام می گیرد.این کار نه تنها بطور مستقیم برای کنترل فعالیتهای نگهداری و تعیمرات مفید است بلکه برای فراهم نمودن زمینه اطلاعاتی لازم جهت اتخاذ سیاستهای تعویض ماشین آلات و قطعات و نیز برای برنامه ریزی بودجه ضروری می باشد.

پایان قسمت اول

 منبع : Maintenance Planning,Control and Documentation by E.N.White

دوره آموزشی طبقه بندی و کدینگ کالا در انبار(MESC)- جلسه دوم

دوره آموزشی طبقه بندی و کدینگ کالا در انبار(MESC)

 

در جلسه اول، لزوم ایجاد سیستم طبقه بندی و کدینگ کالا بیان شد.در این جلسه یکی از مدیران ارشد سازمان به بیان ضرورت طبقه بندی و کدینگ کالا بر اساس تجربیات و تاریخچه این مقوله در شرکت می پردازد.

 

جلسه دوم : ضرورت ایجاد سیستم طبقه بندی و کدینگ کالا از زبان یک مدیر.

 

پس از شکل گیری انبارها در شرکت، کلیه مراحل انجام کار در انبار توسط کاردکس دستی انجام می شد.با توسعه و افزایش کار به دلیل آغاز فعالیتهای گوناگون در واحدهای مختلف شرکت در سطحی وسیع ( لوله گذاری ها، احداث کانال، نصب پمپها، خرید ماشین آلات، ادوات، تجهیزات برقی و ....) برای شناسایی و ردیابی کلیه اقلام از لحظه ورود به شرکت، تشخیص محل استقرار ( استفاده) ، تهیه اطلاعات کالاهای تحویلی به پبمانکاران و واحدهای متقاضی و همچنین آمار نقل و انتقالات در ابعاد وسیع بین طرح های زیر پوشش شرکت، ضرورت شکل گیری یک سیستم مکانیزه طبقه بندی کالا و انبار پیش آمد. بنابر این مساله به شکل زیر طرح گردید :

 

چگونه می توان به نحوی مطلوب، مشکلات فوق را حل نمود تا جوابگوی فعالیت هایی به وسعت کل شرکت و در همان زمان و نیز آینده بوده و مدیریت آمار و اطلاعات و دسترسی به آن آُسان گردد.درحالی که این فعالیتها هیچ گونه خللی در سیستم مالی بوجود نیاورده و بازرگانی هم بتواند از این اطلاعات جهت خرید استفاده نماید و در پایان هر سال مالی جوابگوی حسابرسان داخلی و خارجی شرکت باشد و در نهایت همه مجموعه شرکت به یک زبان مشترک در این زمینه برسند.

 

از سال 72 در این زمینه بازدیدها و مطالعات گوناگونی در سازمانها و شرکتهای موجود خارج از مجموعه صورت پذیرفت و گزینه های مختلف مورد ارزیابی قرار گرفت و مناسبترین سیستم با توجه به پراکندگی کار در سطح شرکت، سیستم طبقه بندی و کدینگ شرکت شل (shell) شناخته شد.پس از تایید و تصویب سیستم مذکور، جمعی از کارشناسان سازمان جهت آموزش و کسب مهارت لازم به شرکت ملی نفت ایران اعزام شدند تا پس از گذراندن یک دوره شش ماهه کار خود را با شناسایی قطعات، تکمیل مستندات و طبقه بندی و کدینگ کالا شروع کنند.این نفرات توانستند سیستم مکانیزه انبار را راه اندازی و تمامی فعالیتهای آن را از حالت دستی به سیستم مکانیزه منتقل نمایند.

متاسفانه بعد از پیاده سازی سیستم به مرور زمان از توجه به کدینگ کالا در شرکت کاسته شد و بعد از سال 75 علاوه بر اینکه در سیستم هیچگونه ارتقایی صورت نگرفت بلکه با کم شدن پرسنل، طبقه بندی کالا را بی اهمیت و اضافه و دست و پاگیر تلقی کردند و مشکلات زیادی در سیستم طبقه بندی کالا در شرکت به دلیل به روز نبودن اطلاعات, عدم آموزش پرسنل و عدم ارسال کتابچه های راهنما و نقشه ها و مدارک لازم به وجود آمد.

با افتتاح و راه اندازی واحدهای صنعتی و کارخانجات شرکت و درگیر شدن بخش صنعت در کار اجرا، شرکت متوجه شد که به دلیل عدم ارائه فرم spir به انبار توسط سازندگان و نداشتن اطلاعات لازم جهت شناسایی کلیه تجهیزات و زیر تجهیزات و قطعات، جهت شناسایی ، طبقه بندی و کدینگ کالا و همچنین انجام سفارشات لازم جهت سرویس و نگهداری و تعمیرات دوره ای و سالانه کارخانه با عدم موجودی کالا در انبار مواجه است و این امر باعث متحمل شدن هزینه های گزاف و افزایش زمان تدارک اقلام گردید.

اکنون به منظور شناسایی فنی قطعات نیاز مبرمی به جمع آوری و ایجاد شناسنامه قطعات احساس می گردد و برای بوجود آمدن یک زبان مشترک بین متقاضیان ، بازرگانی و امور مالی در شرکت، طراحی و پیاده سازی سیستم جامع طبقه بندی و کدینگ کالا ضروری می باشد.

 

در سخنان این مدیر به عباراتی توجه کنید که به دست فراموشی سپردن سیستم شکل گرفته و زحمات کشیده شده و پرسنل آموزش دیده اشاره دارد.( نیروهایی که 6 ماه در این خصوص آموزش های لازم را دیده اند با یک تغییر و تحول در شرکت تقلیل یافته و سیستم آنها دست و پاگیر تلقی می گردد) این مساله نشان از نبود یک استراتژی معین در سازمانها و نیز سلیقگی اداره شدن امور و  مدیریت است.  

E-Learning

چندی پیش که با مدیر یکی از معتبرترین شرکت های IT داخل کشور حرف می زدم، ایشان میان حرفهایشان به نکات جالبی اشاره کردند.یکی اینکه دیگر واقعاً از نبود قانون مالکیت معنوی در ایران به تنگ آمده اند و بارها از سارقان اثر خود به دادگاه شکایت برده اند و نتیجه تنها صرف هزینه و بسیار مهتر وقتی بوده است که به هدر رفته و دادگاه با آنکه حق را به جانب ایشان دانسته ولی هیچ قانونی برای محکومیت متهمین در دست نداشته است.به همین دلایل، ایشان و جمعی از متخصصین تراز اول شرکت، محیط خارج از کشور را برای فعالیت هایشان مناسب تر از محیط داخلی یافته و بر خلاف میل باطنی، توانشان را خارج از مملکت خود صرف می کنند! ( تا چندی قبل حتما با محصولات آموزشی این شرکت روبرو بوده اید)

ایشان در ادامه از طرح جامعی سخن به میان آوردند که دولت کانادا در حال تدوین و اجرای آن است.طرح فراگیر ELearning یا همان آموزش فراگیر الکترونیک.دولت کانادا سعی دارد با ایجاد یک شبکه عظیم آموزشی و با عضویت کلیه متخصصین و دانش آموخته های کشور در این شبکه، امر آموزش مستمر دانش آموختگان را محقق سازد.زیرا امروزه محققین معتقدند که با پیشرفت سریع علوم، دانش آموخته ای که در طی یک یا دو سال از آخرین تغییرات علوم مرتبط با دانش خود بی خبر باشد از صلاحیت تخصص خود ساقط می گردد.آنها معتقدند که با گذشت زمان این دوره کوتاه تر شده و تا چند سال آینده به کمتر از چند روز می رسد.در این شبکه آموزشی، متخصصین در دوره های مشخص و بطور مستمر از آخرین تحولات دانش و علوم مربوطه مطلع می گردند و از مقالات و اطلاعات ارسالی بهر ه می گیرند.

دوره آموزشی طبقه بندی و کدینگ کالا در انبار(MESC)

دوره آموزشی طبقه بندی و کدینگ کالا در انبار(MESC)

 

با توجه به اهمیت زیاد طبقه بندی و کدینگ کالا در انبار و ارتباط آن با سیستم کدینگ تجهیزات و ماشین آلات بر آن شدم تا این دوره را در قالب چند جلسه طرح نمایم.( توجه داشته باشید که کدینگ ماشین آلات و تجهیزات منحصر به فرد است و با سیستم کد گذاری قطعات و انبار متفاوت است.یک تجهیز برای مثال یک الکتروموتور که درون سیستم انتقال مخزن A واقع شده دارای کدی متمایز از الکتروموتوری دقیقاً با همان مشخصات است که در محل دیگری نصب شده. ولی قطعات مثلا یک نوع مشخص پکینگ در انبار هر تعداد که باشد و در هر محلی که مصرف شود دارای یک کد است.( یعنی تعداد بسیاری قطعه مشابه با یک کد) البته تفاوت این دو سیستم در اهداف در نظر گرفته شده در مرحله طراحی آنها است و کاملاً طبیعی است.اهمیت و ظرافت مساله در ارتباط و پیوند این دو سیستم به یکدیگر است تا نرخ مصرف قطعه ای مشخص در ماشینی معین قابل اندازه گیری باشد.)

با اساس تجربه عملی دریافته ام که خواه یا ناخواه، یکی از بزرگترین معضلها و گلوگاه های  نگهداری و تعمیرات در صنایع ما تهیه و تدارک قطعات است.در همین جا به کلیه همکارانی که در واحد نگهداری و تعمیرات فعالیت می کنند توصیه می نمایم که از این گلوگاه غافل نشوند و نیز دست روی دست هم نگذارید تا اقلام درخواستی تهیه و تدارک شوند.با ایجاد یک واحد با نام کنترل سفارشات در دل واحد نت، سعی نمایید کنترل سفارشات قطعات (که هم سفارشاتی که صورت می گیرد کنترل شوند و هم تسلط اطلاعاتی کامل و ردیابی درخواستها تا زمان خرید ممکن شود) را به دست بگیرید.

 

جلسه اول : لزوم ایجاد سیستم طبقه بندی و کدینگ کالا

 

دامنه و تنوع اقلام سازمانهای صنعتی به دلیل پیچیدگی منابع گسترش یافته است و به همین دلیل نیاز به سیستمی که به کمک آن بتوان این دامنه وسیع اقلام را با سرعت و بگونه ای مؤثر شناسایی و طبقه بندی نمود بیش از پیش احساس می گردد.استفاده از نامهای متداول اقلام (میز ، صندلی، پمپ و ...) برای رفع احتیاجات روزمره کافی هستند ولی از آنها نمی توان در قالب مدیریت انبار به دلیل مشکلات مشروحه زیر استفاده نمود.

 

-          نامهای متداول، بسیار کوتاه و بدون شرح و تفسیر هستند.

-          کالاها معمولاً بیش از یک نام دارند و این امر ممکن است سبب اشتباه در تحویل آنها از انبار گردد.

-          کالاها اغلب از طبیعت تکنولوژیکی بسیار بالایی برخوردار هستند و به زبان ساده، به توضیح زیادی نیاز دارند.

 

به دلیل این قبیل مشکلات، نیاز به یک سیستم کد گذاری پیش می آید تا به وسیله آن بتوان اقلام را بدون نیاز به شرح و تفسیرهای طولانی و تعاریف پیچیده شناسایی نمود.

 

مهمترین فوائد سیستم کدگذاری عبارتند از :

 

-          جلوگیری از نوشتن جملات طولانی و شناسایی کردن ساده تر و دقیق تر اقلام.

-          استاندارد سازی اقلام و کمک به جمع آوری صحیح اطلاعات آماری و محاسباتی.

-          امکان نگهداری مکانیزه حساب دقیق موجودی اقلام در انبار.

-          صدور سفارش خرید بطور ساده، مطمئن و دقیق و پیگیری ساده تر امور.

-          ایجاد یک زبان مشترک و ساده برای کلیه کسانی که با کالا سروکار دارند ( تدارکات، انبار، حسابداری و مصرف کننده)

-          صرفه جویی در زمان جهت نوشتن شرح و تفصیل اجناس.

-          امکان ایجاد یک روش علمی و منطقی در چیدن اجناس درون انبار.

-          تسهیل در امر ثبت، نگهداری و بایگانی صورتهای موجودی.

 

یک روش طبقه بندی مناسب می بایست :

-          دارای ساختاری منطقی باشد.

-          اقلام به طور مناسبی در آن طبقه بندی شده باشند.

-          شرح اقلام ضمن مختصر بودن، کامل ، دقیق و گویا باشد.

خلاقیت

آنچه را که نمی دانیم موجب دردسر و گرفتاری ما نخواهد شد، بلکه دردسرها از دانسته ها سرچشمه می گیرند.

(( W. Rogers ))

 

امروز با خواندن این عبارت به یاد سخنرانی پرفسور بهرخ خوشنویس در سومین کنفرانس ملی نگهداری و تعمیرات افتادم.

ایشان که در ناسا در حال فعالیت و تحقیقات هستند در حین سخنرانی خود که در رابطه با مهندسی خلاقیت بود به مسائل جالبی اشاره نمودند.به اینکه رفتارهای انسانهای خلاق به رفتارهای کودکانه شبیه تر است و نیز  اینکه اکثر اکتشافات بزرگ بشری در حالت مستی ( از خود بی خودی انسان) رخ داده اند.به عبارتی، زمانی که ذهن و فکر انسان درگیر هزاران مساله است و سعی دارد هر چیزی را تجزیه و تحلیل کند محتمل است که به خطا برود و یا سخت تر و پیچیده تر به جواب می رسد.ایشان مثالی زدند از مساله ای که در ناسا وجود داشته است. اینکه در رابطه با  پروژه ساختمان سازی در کره ماه، جهت لامپ های روشنایی از چه نوع حفاظی برای تنگستن لامپ باید استفاده شود.این مساله مدتی فکر دانشمندان را به خود مشغول کرده بود در حالی که لامپ روشنایی در کره ماه به دلیل خلاء ،اصلاً نیازی به حفاظ ندارد، به همین سادگی.

می گویند دانشجویی دیر در سر کلاس درس حاضر می شود و درس رو به اتمام بوده است.این دانشجو مساله ای که پای تخته نوشته شده است را یاداشت می کند و فکر می کند تمرینی برای جلسه بعد است ، جلسه بعد ، جواب مساله را به استاد نشان می دهد و می گوید این جواب تمرینی که جلسه قبل داده بودید.استاد شگفت زده به جواب صحیح دانشجو نگاه می کند و می گوید مساله ای که نوشته بودم و توضیح داده بودم جزو مسائلی بود که هیچگاه به جواب نمی رسند! به نظر شما اگر این دانشجو پیش از حل مساله، توضیح استاد را شنیده بود باز هم به جواب مساله می رسید؟

پرفسور خوشنویس در میان صحبتهای خود به تروتکنولوژی و متدهای نگهداری و تعمیرات در مرحله ساخت و طراحی نیز اشاره نمودند که در رابطه با تجهیزات فضایی بسیار با اهمیت است.زیرا تعمیر یک فضا پیما در هنگام ماموریت بسیار مشکل است و این مساله باعث می شود یک فضا پیما با بالاترین قابلیت اطمینان و بدون نیاز به تعمیر طراحی و ساخته شود.جالب تر اینکه شرکت اتومبیل سازی BMW آلمان قراردادی را با ناسا به امضاء رسانده است تا از آخرین دستاوردهای و نتایج تحقیقات تروتکنولوژی و طراحی ناسا در اتومبیل های خود بهره بگیرد.معنی این کار یعنی ساخت اتومبیلی با تضمین هزاران ساعت کارکرد بدون نیاز به تعمیر.

شیوه یادگیری خود را بیابید

شیوه یادگیری خود را بیابید

 

پاسخ به پرسش زیر به شما کمک می کند تا بهترین شیوه یادگیری خود را بیابید.با دانستن شیوه یادگیری مناسب می توانید مهارت ها و توانایی های خود را توسعه دهید.

 

پرسش عبارت است از :

       دستگاه جدیدی که سفارش داده اید، همین الان به دستتان می رسد.پس از باز کردن بسته بندی آن، چه خواهید کرد؟

 

پاسخها :

الف) آن را راه می اندازم و شروع به کار می کنم.

ب) فکر می کنم با دستگاه قبلی چگونه کار می کردیم و امتحان می کنم با فشار کلید های این یکی دستگاه چه کاری انجام می دهد.

ج)پیش از آنکه کاری بکنم، دفترچه راهنمای آن و نوشته هایی را که درباره آن است مطالعه می کنم.

د) با شخصی که دانش کار را داشته باشد صحبت می کنم تا از نحوه استفاده آن آگاه شوم و دستگاه را برای همان اهداف مشخص راه اندازی می کنم.

 

تجزیه و تحلیل :

الف ) چنانچه پاسخ شما الف باشد، پژوهشگران شما را " عملگرا " ارزیابی می کنند- شما ترجیح می دهید با کار کردن یاد بگیرید.

ب) شما فردی با تامل هستید – کسی که دوست دارد درباره هر چیزی فکر کند و از تجربیات خود استفاده کند.

ج) شما ترجیح می دهید تئوری هر چیزی را یاد بگیرید و با خواندن و تحقیق به آن پی ببرید؛ بنابراین شما " نظریه گرا " هستید.

د) شما " مصلحت گرا " هستید و می خواهید بدانید که هر چیزی چه کاری برای شما انجام می دهد و کاربرد عملی هر چیزی را مد نظر دارید.

شما جزو کدام گروه هستید؟

حفاظت الکتروموتورهای توان بالا

پاسخ به سوالات یکی از خوانندگان وبلاگ :

• سوال اول : انواع حفاظتهای لازم برای الکتروموتورهای بالای 40 کیلو وات :

انواع حفاظتها رمی توان به دو دسته اصلی(ضروری) و فرعی (تکمیلی) تقسیم نمود.

   الف – حفاضتهای اصلی که شامل :

        1- حفاظت در مقابل اتصال کوتاه (S.C)

                  2- حفاظت در مقابل جریان زیاد (O.C)

                  3- حفاظت در مقابل اضافه جریان (بار) (O.L)

                  4- حفاظت در مقابل قطع فاز (دو فاز)

از جمله حفاظتهای فرعی می توان به حفاظت در مقابل کاهش و افزایش ولتاژ اشاره نمود.

البته بسته به نوع بار و شرائط محیطی الکتروموتور، حفاظتهای دیگری مانند حفاظت در مقابل نشتی و نفوذ آب یا روغن به محفظه استاتور ، قفل شدگی روتور، لرزش غیرمجاز و ....نیز اضافه می گردد.

لذا بسته به درجه اهمیت و حساسیت عملکرد الکتروموتور و نقش آن در تولید ( حساسیت بار) و همچنین ملاحضات و صرفه های اقتصادی در خصوص هزینه های نصب حفاظت ها ، می توان حفاظتهای فرعی را هم در نظر گرفت.اما حفاظتهای اصلی برای الکتروموتور ضروری می باشند.

 

• سوال دوم : کدام روش برای راه اندازی چنین الکتروموتورهایی ( راه اندازی فن هواساز) مناسب تر است؟

            انواع راه اندازی ها به شرح زیر هستند :       

1-      را ه اندازی مستقیم

2-      راه اندازی ستاره/مثلث

3-      راه اندازی فرم   S.S

4-      راه اندازی از طریق کنترل دور F.C

 انتخاب نوع راه اندازی بسته به در نظر گرفتن مسائلی همچون ظرفیت و قدرت شبکه برق تغذیه کننده، تعداد الکتروموتورها ( به ويژه الکتروموتورهای توان بالا و متوسط) که ممکن است بطور همزمان استارت و راه اندازی گردند.لختی یا اینرسی الکتروموتورهای توان بالا به هنگام مقاومت و حداکثر توان و گشتاور لازم که طی دور گرفتن الکتروموتور و رسیدن به سرعت نامی از شبکه دریافت می کنند،سیکل کاری و همچنین تعداد دفعات روشن و خاموش شدن الکتروموتور,ضریب قدرت (COS Ө) ، نوع الکتروموتور از نظر راندمان می باشد.

حال با توجه به موارد فوق و با در نظر گرفتن اینکه هزینه مصرف برق صنعتی گرانتر از هزینه برق مصارف خانگی و کشاورزی می باشد بهترین گزینه جهت راه اندازی را می توان استفاده از روش S.S دانست.

 

• سوال سوم : چگونه طول عمر مفید اینگونه الکتروموتورها محاسبه می گردد :

شرائط مختلفی همچون شرائط کاری و محیطی الکتروموتور ، شرائط بهر برداری , راندمان الکتروموتور، کیفیت و ویژگیهای ساخت ، کلاس عایقی، نگهداری و تعمیرا ت مناسب الکتروموتور در این امر مؤثر است.بطور خلاصه می توان گفت معمولاً با توجه به نظر طراحان و سازندگان اینگونه الکتروموتورها طول عمر مفید بین 25 تا 30 سال در نظر گرفته می شود؛ لذا بهتر است در این مدت الکتروموتور طی یک برنامه مناسب و مؤثر نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه  گردد.

   

• سوال چهارم : آیا می توان حفاظتی در نظر گرفت که نوسانات برق و استارتهای متوالی بر روی آن اثری نداشته باشد؟

پاسخ مثبت است.چرا که امروزه در مراکز صنعتی نسبت به الکتروموتورهای توان بالا که اکثر آنها دارای نیروی اینرسی و لختی زیادی هستند حساسیت های لازم وجود دارد.(این الکتروموتور ها در مدت طولانی تری به سرعت نامی خود می رسند که باعث افزایش جریان راه اندازی تا چندین برابر شده و باعث افزایش دمای سیم پیچ و استاتور و در نتیجه باعث کاهش عمر مفید عایق سیم پیچ و در نهایت منجر به سوختن و معیوب شدن سیم پیچ می گردد) لذا برای این منظور رله های حفاظتی ويژه با توجه به توصیه شرکت سازنده در خصوص دفعات روشن و خاموش نمودن مجاز اینگونه الکتروموتور ها قابل تنظیم و استفاده می باشد.

در خصوص نوسانات برق چه از نظر جریانی و چه از نظر ولتاژی نیز رله های حفاظتی وجود دارند که می توانند بطور مستقل از یکدیگر کار حفاظت را انجام دهند.

امروزه با استفاده از تکنولوژی ريزپردازنده ها و تراشه هایی که قابل برنامه ریزی هستند می توان حفاظتهای اصلی و فرعی را بصورت مجتمع انجام داد.

تهیه و تنظیم : مهندس فائز نژادیان

جایگزینی بهینه ماشین آلات

با توجه به سوال يکی از خوانندگان وبلاگ در خصوص تعيين زمان بهينه برای جايگزينی ماشين آلات.

 

فاصله زمانی بهينه برای جايگزينی تجهيزات سرمايه ای با هدف حداقل نمودن هزينه ها.

 

A  هزینه خرید ماشين

C  هزینه نگهداری و تعمیرات در دوره I ام ؛ فرض بر این است که اين هزینه ها در پایان دوره I  یم پرداخت می گردند.

Si  ارزش فروش مجدد ماشين در پایان دوره I یم.

r  نرخ کاهش ارزش پول.

n عمر ماشين بر حسب دوره به هنگام جايگزينی.

C(n)  کل هزینه های نگهداری و تعميرات + هزينه های جايگزينی

 با توجه به اثرات کاهش ارزش پول برای يک دوره طولانی مدت جايگزينی در فواصل زمانی n دوره انجام می گيرد.

 

هدف : تعيين فاصله زمانی بهينه جايگزينی با توجه به کاهش ارزش پول و به حداقل رساندن هزينه ها.

 

هزينه در اولين سيکل زمانی :

C1(n) = c1r+c2r^2+c3r^3+…+Cnr^n+Ar^n-Snr^n = ∑(i=1 to n) Ci r^i+r^n(A-Sn)

C2(n) = c1r+c2r^2+c3r^3+…+Cnr^n+Ar^n-Snr^n = ∑(i=1 to n) Ci r^i+r^n(A-Sn)

 

Total C = C1(n)+C2(n)*r^n+C3(n)*r^2n+….

C1(n)=C2(n)=C3(n)=….=Cn(n)

Cn=C1(n) [ 1+r^n+r^2n+r^3n+….]

 

که يک تصاعد هندسی با قيد نسبت r^n  می باشد.

 

C(n)=[∑Ci*r^i+r^n*(A+Sn)/1-r^n]

 

مقدار n  ی که رابطه فوق را حداقل نماید جواب مساله خواهد بود.

 

مثال ) فرض کنید هزینه خرید ماشین 5000 و هزینه نگهداری و تعمیرات برای مدت 5 سال بصورت زیر باشد.

A=5000

r=0.9

5	4	3	2	1	سال
4000	3000	2000	1000	500	هزینه نگهداری و تعمیرات
500	750	1000	2000	3000	ارزش فروش در پایان دوره

  

به ازاء n  های مختلف هزینه C(n) را محاسبه می نماییم :

برای مثال :

C(n)=[∑Ci*r^i+r^n*(A+Sn)/1-r^n]

 

n=2  C(2) =[ 500*0.9+1000(0.9)^2+0.9^2(5000-2000)]/1-(0.9)^2=19421

 

به همین ترتیب هزینه کل را برای ساير دوره ها محاسبه می کنیم :

5	4	3	2	1	n
23701	21735	20790	19421	22500	C(n)

 

همانگونه که می بینیم در n =۲ حداقل هزینه را شاهد هستیم.

البته در این مدل از حل مساله فرض بر آن است که ماشين جايگزین دقيقاً مشابه ماشين قبلی بوده در حالی که با پيشرفت تکنولوژی ماشينهای جدید می توانند متفاوت باشند.برای اين حالت نيز مدل های حل مساله وجود دارد که در صورت نياز به آنها خواهم پرداخت.